Cennette Hangi Dil Konuşulacak?

Mon, 12 May 2008 06:24:12 GMT

Cennette Hangi Dil Konuşulacak?

1. "Cennet ehlinin konuştukları dil Arapçadır." ^[1]
2. "Cennet ehli Muhammed Aleyhisselâmın diliyle konuşacaklar." ^[2]

KAYNAK:
[1] Feyzü'l-Kadir, Hadis no:225
[2] Mevâhib-i Ledünniye, 1:276, 6 Mektubat, s.406

Hadisi bulurken bir çok kişinin ilginç bulacağı durumu bahsetmeden geçemeyeceğim:
Birinci Rivayet:
Aslında hadisin geçtiği yer Suyûtî’nin el-Câmiu’s-Sağîr adlı eseri. Feyzu’l-Kadîr ise Münâvî’nin onun üzerine yaptığı şerh çalışması. Verilen hadis eğer Suyûtî’nin eserinde olsa denilebilir ki eserin tahrici, tenkidi yapılmamıştır belki. Ama hadis, eserin şerhinden verilmiş. Şerhte de hadisin hemen arkasından (tam altında) hadisin uydurma olduğu ayrıntılarla izah edilerek verilmiş. Ama hadisi alan kimse hiç oralı olmadan sadece metni almış.

Şimdi hadisi ve o açıklamaları özetleyelim:

عن محمد بن عبد الله الحضرمي عن العلاء بن عمرو الحنفي عن يحيى بن بريدة عن ابن جريج عن عطاء عن ابن عباس عن رسول الله قال ‏‏أحبوا العرب لثلاث ‏لأني عربي والقرآن عربي‏ ‏وكلام أهل الجنة ‏عربي

‏‏
“Arabı üç şeyden dolayı sevin; Ben arabım, Kur’ân Arapça, Cennet ehlinin dili Arapça.”
Feyzu’l-Kadîr, s.179, Hadis no: 225

Metnin altındaki ayrıntı özeti:
Rivayetin senedi: Muhammed b. Abdullah el-Hadramî -> el-‘Alâ’ b. Amr el-Hanefî -> Yahyâ b. Büreyde -> İbn Cüreyc -> Atâ’ -> İbn Abbâs -> Peygamber...

Heysemî’ye göre, senedde geçen el-‘Alâ’ b. Amr el-Hanefî zayıflığında ittifak edilmiş biridir.
Zehebî, Yahyâ b. Büreyde, Ahmed b. Hanbel ve diğerleri tarafından zayıf kabul edildiğini aktarırken el-‘Alâ’ b. Amr el-Hanefî’nin hadisine güvenilmeyeceğini ve Muhammed b. Fadl ise yalanla itham edilmiş biri olduğunu aktarır. Sonra da bu hadisin uydurma olduğuna inanıyorum der. Yine Zehebî, Mîzânu’l-İ’tidâl adlı eserinde el-‘Alâ’ b. Amr el-Hanefî hakkında ‘onun rivayetleri delil olmaz, haberi sâkıt biridir’ der. Ebû Hâtim hem rivayete uydurma der, hem de ravi hakkında yalancı der. İbn Hacer, Lisânu’l-Mîzân adlı eserinde aynı şeyleri söyler. İbnu’l-Cevzî, bu rivayeti uydurma rivayetleri topladığı Mevdû’ât adlı eserinde zikreder.... Hadis hakkında olumlu hiçbir yorum yoktur.
Hadisin uydurma olduğu kesin ve tartışma götürmez olduğu görünüyor.

İkinci rivayete gelince:
Yukarıda kaynak, Mevâhib-i Ledünniye, 1:276, 6 Mektubat, s.406 olarak verilmiş.
Öncelikle Mektûbât gibi eserler hadis kaynağı değildir ve herhangi bir hadis için delil (kaynak) olamazlar. Bu sebeble ona hiç bakmadım bile fakat aynı zamanda bir hadisçi olan Kastallânî’nin Mevâhibu’l-Ledünniye adlı siyer eseri başka. Yukarıda verildiği gibi eserin birinci cildinin tamamını taramama karşın ne böyle bir hadis, ne de böyle bir hadisi içerecek bir konu bulamadım.

Bahsedilen her iki rivayetin birçok türevi ve arap dilini kutsallaştırıcı diğer muhtevada rivayetler var. Halbuki bu (arap) dilin ehemmiyeti ve kutsallığı din dili olması ile sınırlıdır. Bunun dışında arap dilinin üstünlüğüne ya da diğer dillerin kötülüğüne dair hangi rivayeti bulduysam hepsi uydurma.

Uydurmalardan biraz örnekler vereyim:
“Ebû Bekr ve Ömer’i sevmek imandandır, Ensâr’ı sevmek imandandır, onlara buğz etmek ise küfürdür. Arabı sevmek imandan, buğz etmek ise küfürdür. Kim ashabıma buğz ederse Allah’ın laneti üzerine olsun. Kim onları bu hususta beni kollarsa Kıyamet günü ben de onu kollarım.”
(İbn Asâkir, Târîhi Dımeşk, Cüz: 44, s. 222; Cüz: 33, s.144; Nesâî, ed-Dua’fâu ve’l-Metrûkîn, s.36; İbnu’l-Cevzî, ed-Dua’fâu ve’l-Metrûkîn[/i], Cilt: 1, s.456)
“Ebû Bekr ve Ömer’i sevmek sünnetdir, onlara buğz etmek ise küfürdür. Ensâr’ı sevmek imandandır, onlara buğz etmek ise küfürdür. Arabı sevmek imandan, buğz etmek ise küfürdür.”
(İbn Asâkir, Târîhi Dımeşk, Cüz: 30, s. 144; İbn Ma’în, Târîh -Rivâyetu’d-Dûrî-, Cilt: 4, s. 341; İbnu’l-Cevzî, ed-Dua’fâu ve’l-Metrûkîn, Cilt: 2, s.193)
“Ey Selman, Bana buğz ederek dinde ayrılığa düşme.” (Selman: ) Allah bana hidayet etmişken sana nasıl buğz edebilirim. “Araba buğz edersen bana buğz etmiş olursun.”
(el-Hâkim, el-Müstedrek, Cilt: 4, s. 96; İbn Sa’d, Tabakâtu’l-Kubrâ, Cilt: 5, s.339; İbnu’l-Cevzî, ed-Dua’fâu ve’l-Metrûkîn, Cilt: 3, s.12)
“Allah mahlukatı yaratırken Arabı diğerlerinden seçti sonra ondan Kureyş’i seçti, ondan da Benî Hâşim’i seçti. Onların en hayırlısı da benim.”
(el-Hâkim, el-Müstedrek, Cilt: 4, s. 97; İbnu’l-Cevzî, ed-Dua’fâu ve’l-Metrûkîn, Cilt: 2, s.226)
“Şu üç özellikten dolayı arabı kollayın; ben arabım, Kur’ân Arapça, Cennet ehlinin dili Arapça.”
(el-Hâkim, el-Müstedrek, Cilt: 4, s. 98, 355; İbn Ma’în, Târîh -Rivâyetu’d-Dûrî-, Cilt: 4, s. 358; Nesâî, ed-Dua’fâu ve’l-Metrûkîn, s.93; İbnu’l-Cevzî, ed-Dua’fâu ve’l-Metrûkîn, Cilt: 3, s.92)
“Sizin en iyiniz farsça değil arapça konuşanınızdır çünkü farsça konuşmak münafıklık sebebidir.”
(el-Hâkim, el-Müstedrek, Cilt: 4, s. 98; Zehebî, Mîzânu’l-İ’tidâl, Cilt:1, s. 323)
“Kim farsça konuşursa çirkinliği artar, şahsiyeti azalır.”
(el-Hâkim, el-Müstedrek, Cilt: 4, s. 98; Zehebî, Mîzânu’l-İ’tidâl, Cilt:2, s. 64)
“Arabı sevmek imandan, buğz etmek ise küfürdür.”
(el-Hâkim, el-Müstedrek, Cilt: 4, s. 97; İbnu’l-Cevzî, ed-Dua’fâu ve’l-Metrûkîn, Cilt: 3, s.130; Zehebî, el-Muğnî fi’d-Du’afâ, Cilt:2, s. 716; İbn Hacer, Lisânu’l-Mîzân, Cilt: 6, s. 205)
daha neler neler...

SONUÇ:
Bu ve benzeri uydurma rivayetler Emevîlerin şuubiyye dediğimiz arap milliyetçiliği ile ortamda yer bulmuş ve yayılmıştır. Bilindiği kadarıyla herhangi bir toplumu, ırkı veya dili öven sahih bir rivayet yoktur.

Konunun başlarında belirttiğim ifademde küçük bir değişiklik yaparak yineliyorum:
Cennette arapça kullanılacağına dair ifadeler halktan kişilere ait olup tamamı çıkarımdır.
Cennette arapça kullanılacağına açıkça delalet eden bir ayet ya da sahih bir hadis olmadığı gibi olduğu varsayılanlar da uydurmadır.

O halde müminler cennette, (mahiyetini bilmediğimiz) cennet lisanıyla konuşacak demektir. Yine de doğrusunu ancak Allah bilir.

selametle kalın.

İLGİLİ KAYNAKLAR:
Elbânî, Daîfu Süneni’t-Tirmizî
Elbânî, Silsiletü Ehâdîsu’d-Da’îfe
el-Buhârî, ed-Du’afâu’s-Sağîr
el-Hâkim, el-Müstedrek
el-Hâkim, Ma’rifetu Ulûmi’l-Hadîs
el-Heysemî, Mecma’u’z-Zevâ’id
el-Kastallânî, Mevâhibu’l-Ledünniye
el-Münâvî, Feyzu’l-Kadîr
el-Ukaylî, ed-Dua’fâ’
en-Nesâî, ed-Dua’fâu ve’l-Metrûkîn
es-Suyûtî, el-Câmiu’s-Sağîr
es-Suyûtî, el-Leâli’u’l-Masnû’a fî Ehâdîsi’l-Mevdû’a
et-Taberânî, Mu’cemu’l-Evsat
et-Taberânî, Mu’cemu’l-Kebîr
et-Tirmizî, Sünen
ez-Zehebî, el-Muğnî fi’d-Du’afâ
ez-Zehebî, Mîzânu’l-İ’tidâl
İbn Asâkir, Târîhi Dımeşk
İbn Ebî Hâtim, el-Cerh ve’t-Ta’dîl
İbn Ebî Hâtim, el-İlel
İbn Ebî Şeybe, el-Musannef
İbn Hacer, Lisânu’l-Mîzân
İbn Hibbân, el-Mecrûhîn
İbn Ma’în, Târîh -Rivâyetu’d-Dûrî
İbn Sa’d, Tabakâtu’l-Kubrâ
İbn Teymiyye, İktidâu’s-Sırâti’l-Mustakîm
İbn Teymiyye, Mecmû’ul-Fetâvâ
İbnu’l-Cevzî, ed-Dua’fâu ve’l-Metrûkîn
İbnu’l-Cevzî, el-Mevdû’ât

Erkeklerin himmeti, dağları yerinden oynatır.

Mon, 12 May 2008 06:09:03 GMT

"Erkeklerin himmeti, dağları yerinden oynatır." ifadesinin aslı nedir?

İFADE:
Mevcut eserlerde bu ifadenin iki versiyonu var:
1. همة الرجال تقلع الجبال (Himmetü'r-ricâl takla'u'l-cibâl)
2. همة الرجال تزيل الجبال (Himmetü'r-ricâl tezîlu'l-cibâl)

همة= niyet, maksat, gayret, azim, sebat, kararlılık...
الرجال= adamlar, şahsiyetler, kişiler...
تزيل= yerinden çıkarmak
تقلع = kökünden sökmek
الجبال= dağlar.

Arapçada erkeklere çoğul hitap, rical kelimesi özel bir kasıt olmadığı takdirde (ki böyle olursa cümleden anlaşılır) kadın ve erkeği kapsar.
Anlamı: Azmeden, becerikli, yiğit kişilerin gayreti, dağları yerinden oynatır.

Bu söz Araplarda sadece bir vecizedir ve kesinlikle hadis değildir. Anlamı bizdeki “Azmeden kişi dağları deler” sözü gibidir.

KAYNAKLARDAKİ DURUMU:
Birinci versiyonunu İmam Acluni, Keşfu’l-Hafâ adlı eserinde (sayfa 69) ele almış bunun hadis olmadığını fakat Şeyh Ahmed el-Gazzalî’nin bunu hadismiş gibi naklettiğini belirtir.
Her iki versiyonunu da birlikte inceleyen M.Nasiruddin Elbânî bunun hadis olarak aslının olmadığını tesbit etmiştir. Ahmed el-Gazzâlî’nin kardeşi olan meşhur Ebû Hâmid el-Gazzâlî’nin de bu sözü tıpkı onun gibi “İhyâ” adlı eserinde zikrettiğini fakat bu eseri şerheden el-Hâfız el-Irâkî’nin (hem kendinin hem diğer alimlerin) bu hadis için asılsızdır dediğini nakleder.

YAYILMASI:
Söz, Abdulkadir-i Geylani (H.561 / M.1166) den menkul bilinir. Onun da bu sözü kendisinden önce yaşamış olan Ahmed el-Gazzâlî (H.520 / M.1126)'den almış olduğu görülmektedir.

SONUÇ:
Bu söz hadis değil, meşhur bir arap vecizesidir ve erkeklerle ilgili hiçbir bildirimde bulunmamaktadır.

KAYNAKLAR:
M.Nasiruddin Elbânî, Silsiletu Ehadisu’d-Daîfe C.I, sf.59.
Aclûnî, Keşfu’l-Hafâ ve Muzîlu’l-İlbâs an mâ İştehera mine’l-Ehâdîsi alâ Elsineti’n-Nâs. Hâ Harfi sf.62-69.

Hanımefendi: İnceleme

Cennette Hangi Dil Konuşulacak?

Erkeklerin himmeti, dağları yerinden oynatır.